Còn nguyên tính thời sự lời dạy Bác Hồ về công tác cán bộ
Sau khi nước ta giành được chính quyền được hai năm, cách mạng gặp nhiều khó khăn, thử thách, nhất là phải tiến hành kháng chiến chống thực dân Pháp quay lại xâm lược. Thực tiễn cách mạng đòi hỏi phải tập trung cao độ sức mạnh toàn Đảng, toàn dân cho nhiệm vụ kháng chiến thành công, kiến quốc thắng lợi. Trong khi đó, sự lãnh đạo của các cán bộ Đảng, chính quyền bộc lộ nhiều khuyết điểm về phương thức tổ chức và làm việc, về tư tưởng, đạo đức và lối sống. Nhận thức sâu sắc điều này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc", để giáo dục đội ngũ cán bộ, đảng viên, sữa chữa các khuyết điểm, hoàn thành nhiệm vụ Đảng và dân tộc trao cho.
Trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc", (1) ký tên X.Y.Z (Chủ tịch Hồ Chí Minh) viết vào tháng 10 năm 1947, mục IV, nội dung về "Vấn đề cán bộ". Có 5 vấn đề cơ bản mà Bác đề cập và nhấn mạnh trong nội dung "Vấn đề cán bộ". Đó là:
Thứ nhất, người cán bộ nói chung và người cán bộ lãnh đạo quản lý nói riêng (gọi chung là người cán bộ cách mạng) phải có đức và tài, trong đó, đạo đức là gốc. Nội dung này Bác đề cập bao gồm 2 vấn đề: đạo đức và tài năng của người cán bộ cách mạng, theo Bác:
Đạo đức như là nguồn sống nuôi dưỡng cơ thể mỗi con người, người cán bộ cách mạng phải có đạo đức cách mạng và đạo đức cách mạng quyết định phần lớn tư cách của người cán bộ cách mạng. Nếu như cái cây, gốc có to, rễ bám sâu vào lòng đất thì cành lá mới tươi tốt, hoa quả nhiều, cây cao tỏa bóng mát, sức sống vươn lên thì đạo đức của người cán bộ cách mạng cũng vậy, đó là: cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư. Có tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, gương mẫu; không tham nhũng, cơ hội, biết đặt lợi ích của Đảng, của đất nước lên trên lợi ích cá nhân. Nhấn mạnh vai trò quan trọng của đạo đức đối với người cán bộ cách mạng, Người chỉ rõ: “ Cũng như sông có nguồn thì mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo; người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”. (1).
Còn về tài năng của người cán bộ lãnh đạo quản lý chính là tư duy, tầm nhìn, kiến thức, kinh nghiệm; là khả năng tổ chức, quản lý, điều hành công việc; là khả năng phát hiện những thời cơ, vận hội, mâu thuẫn, thách thức, hạn chế, yếu kém để đề ra nhiệm vụ, giải pháp có tính khả thi, hiệu quả để giải quyết những mâu thuẩn, hạn chế, yếu kém đó. Nói tóm lại đó là khả năng nhận thức, am hiểu và vận dụng một cách sáng tạo quy luật khách quan phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể để đề ra và tổ chức thực hiện nhiệm vụ đạt kết quả tốt. Do đó, theo Bác: “Có tài mà không có đức ví như một anh làm kinh tế tài chính rất giỏi, nhưng lại đi đến thụt két thì chẳng những không làm được gì có lợi cho xã hội mà còn có hại cho xã hội nữa. Nếu có đức mà không có tài ví như ông bụt không làm hại gì, nhưng cũng không lợi gì cho loài người” (2). .
Thứ hai, người cán bộ cách mạng phải nêu gương.
Theo Bác, sự nêu gương của cán bộ, đảng viên có vai trò đặc biệt quan trọng, là một trong những phương thức lãnh đạo của Đảng. Tất cả cán bộ, đảng viên phải có trách nhiệm nêu gương, cán bộ giữ chức vụ càng cao thì càng phải gương mẫu, đặt biệt khi các đồng chí giữ chức vụ càng cao, tiên phong, gương mẫu sẽ tạo sự lan toả mạnh mẽ, làm xoay chuyển tình hình theo hướng tích cực trong toàn cơ quan, đơn vị, hệ thống chính trị...Ý thức trách nhiệm, tinh thần gương mẫu của người đứng đầu địa phương, cơ quan đơn vị có ý nghĩa quyết định. Nơi nào người đứng đầu nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động và quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo và tiên phong gương mẫu, nói đi đôi với làm thì nơi đó việc thực hiện nêu gương đi vào thực chất, hiệu quả...Theo đó, việc nêu gương của cán bộ chủ chốt và người đứng đầu là tấm gương đạo đức về sự khiêm tốn, giản dị; có tác phong sâu sát thực tế, gần gũi với cấp dưới và với Nhân dân; nói đi đôi với làm...để quần chúng tin và làm theo. Để giáo dục bằng nêu gương đạt kết quả cao, Bác chủ trương lấy gương người tốt, việc tốt để hàng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, bởi lẽ theo Bác: “Một tấm gương sống có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” (3).
Thứ ba, người cán bộ cách mạng phải có phong cách làm việc khoa học và đổi mới. Đó là phong cách làm việc khoa học, khách quan, trung thực, gần gũi với cấp dưới và Nhân dân; không cố chấp, bảo thủ, luôn đổi mới. Một trong những công việc của người cán bộ có phong cách làm việc khoa học và đổi mới là phải tổ chức việc kiểm tra, kiểm soát cụ thể. Theo Bác muốn có phong cách làm việc khoa học và đổi mới, người cán bộ cách mạng thường xuyên đi thực tế cơ sở phát hiện những sai phạm, hạn chế trong công tác kiếm tra để khắc phục kịp thời; hay nắm rõ tình hình đời sống khó khăn của nhân dân để có những biện pháp giúp đỡ; chống bệnh chủ quan, ham chuộng hình thức, tác phong quan liêu, ít đi xuống cơ sở, xa lánh dân…Bởi vì sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó máu thịt với nhân dân; phải thực sự dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ...
Thứ tư “ Phải khéo dùng cán bộ": Theo Bác, “cán bộ là gốc của mọi công việc” (4) và “công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”(5). Thế nhưng trong đội ngũ cán bộ chúng ta, "không có ai cái gì cũng tốt, cái gì cũng hay"; mỗi người đều có mặt mạnh, điểm yếu, sở trường, sở đoản. Vì vậy, chúng ta phải khéo dùng người, sữa chữa những khuyết điểm cho họ, giúp đỡ ưu điểm cho họ. Để công việc thành công phải khéo dùng người, phải biết tuỳ tài mà dùng người. Người chỉ ra: "Thường chúng ta không biết tuỳ tài mà dùng người. Thí dụ, thợ rèn thì bảo đi đóng tủ, thợ mộc thì phải đi rèn dao. Thành thừ hai người đều lúng túng. Nếu biết tùy tài mà dùng người, thì hai người đều thành công”. Bác khuyên người lãnh đạo: Phải hiểu cán bộ. Theo Bác "Ai mà hay khoe khoang công việc, hay a dua, tìm việc nhỏ mà làm, trước mặt thì theo mệnh lệnh, sau lưng thì trái mệnh lệnh, hay công kích người khác, hay tự tâng bốc mình, những người như thế, tuy họ làm được việc, cũng không phải cán bộ tốt. Ai cứ cắm đầu làm việc, không ham khoe khoang, ăn nói ngay thẳng, không che giấu khuyết điểm của mình, không ham việc dễ, tránh việc khó, bao giờ cũng kiên quyết làm theo mệnh lệnh của Đảng, vô luận hoàn cảnh nào, lòng họ cũng không thay đổi, những người như thế dù công tác kém một chút cũng là cán bộ tốt. Người ở đời, ai cũng có chỗ tốt và chỗ xấu. Ta phải khéo nâng cao chỗ tốt, khéo sửa chữa chỗ xấu cho họ"(6).
Thứ năm là phải dùng "cán bộ đúng", nghĩa là, trong sử dụng cán bộ, Bác luôn luôn nhắc nhở lãnh đạo: “muốn cán bộ làm được việc, phải khiến cho họ yên tâm làm việc…phải khiến cho cán bộ có gan phụ trách, có gan làm việc…năng lực của người không phải hoàn toàn tự nhiên mà có mà một phần do công tác, do tập luyện mà có. Lãnh đạo khéo, tài nhỏ có thể hóa ra tài to. Lãnh đạo không khéo, tài to cũng có thể hóa ra tài nhỏ…Nếu không tin cán bộ, sợ họ làm không được việc, rồi việc gì mình cũng nhúng vào. Kết quả thành chứng bao biện, công việc vẫn không xong, Cán bộ thì vơ vẫn cả ngày, buồn rầu, nản chí…Phải đào tạo một mớ cán bộ phụ trách có gan làm việc, ham làm việc. Có thế Đảng mới thành công…” (7).
Có thể nói, tư tưởng "công tác cán bộ" của Bác nêu ra từ năm 1947, nhưng đến nay vẫn còn nguyên giá trị, mang ý nghĩa thời sự trong tác xây dựng Đảng, trong đó có công tác cán bộ được đặt ra trong nhiều nghị quyết, chỉ thị của Đảng, đặt biệt là Đảng ta mới ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 25/10/2017, Hội nghị Trung ương 6 (khóa XII) về “một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập”đang được các cấp ủy Đảng địa phương triển khai, nhanh chóng đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, đáp ứng yêu cầu công tác cán bộ trong tình hình mới…
Một trong những công việc quan trọng góp phần thành công cho Đại hội XIII của Đảng là công tác cán bộ-công tác nhân sự chuẩn bị đại hội XIII của Đảng. Đây là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, là tinh hoa của Đảng, đòi hỏi phải thực sự vững vàng, có đủ bản lĩnh, phẩm chất, trí tuệ và có uy tín cao để giải quyết những công việc ở tầm chiến lược; xử lý kịp thời đúng đắn, có hiệu quả những tình huống phức tạp có quan hệ đến sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước, sự sống còn của chế độ. Thực tế cho thấy trong bất kỳ hoàn cảnh nào nhất là vào những thời điểm quyết định, hoặc có những bước ngoặt lịch sử, vận nước đặt tất cả vào đội ngũ cán bộ cấp chiến lược như ở Đại hội XIII của Đảng...
Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, trên cương vị của mỗi người chúng ta hiện nay, dù là cán bộ, đảng viên ở cấp nào, chúng ta học tập và làm theo Bác từ việc nhỏ đến việc lớn, góp phần hoàn thành nhiệm vụ cơ quan đơn vị đã giao và nhất là thực hiện tốt công tác cán bộ sẽ góp phần thành công Chỉ thị số 35-CT/TW, ngày 30/5/2019 của Bộ Chính trị về “Đại hội Đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng". Đồng thời thực hiện tốt và đáp lại sự kỳ vọng của Bác Hồ dành cho cán bộ, đảng viên: “Đảng phải nuôi dạy cán bộ, như người làm vườn vun trồng những cây cối quý báu. Phải trọng nhân tài, trọng cán bộ, trọng mỗi một người có ích cho công việc chung của chúng ta”(8) , “Cán bộ đi trước, làng nước đi sau. Việc khó đến đâu, cũng làm được hết”(9)
(1) Hồ Chí Minh : Toàn tập- NXBCTQG-HN 2000– tập 5- tr 252-253
(2) Hồ Chí Minh : Toàn tập- NXBCTQG-HN 1995– tập 9- tr 172
(3) Hồ Chí Minh: Toàn tập- NXBCTQG-HN 2000– tập 1- tr 284.
(4), (5), (6), (7), (8): Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXBCTQG, HN, 2011; t 5; tr 269, 309, 318, 320
(9): Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXBCTQG, HN, 2002; t 12; tr 204
Mỹ Kim-BTG TU